Ponad 80 procent dzieci klas I–III szkół podstawowych ogląda YouTube’a, a co drugie dziecko korzysta z mediów społecznościowych – wynika z badań Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. Co czwarty z najmłodszych internautów publikuje w sieci własne treści, mimo że zgodnie z przepisami nie powinien mieć jeszcze takiej możliwości. Zgodnie z regulaminami platform, użytkownik mediów społecznościowych musi mieć co najmniej 13 lat. W praktyce jednak weryfikacja wieku praktycznie nie działa.
Zbyt młodzi w sieci
Eksperci z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę biją na alarm. Z ich badań przeprowadzonych wśród 22 tysięcy dzieci w wieku 7–9 lat wynika, że połowa korzysta z mediów społecznościowych i komunikatorów, takich jak WhatsApp, Messenger czy TikTok. Ponad 60 procent z nich doświadczyło w sieci sytuacji określanych jako złe lub niepokojące – od hejtu po kontakt z nieznajomymi.
– Dzieci spędzają coraz więcej czasu w internecie, często w miejscach, które nie są dla nich bezpieczne. Platformy społecznościowe powstały z myślą o dorosłych użytkownikach, a najmłodsi po prostu nie mają jeszcze odpowiednich kompetencji, by się w nich odnaleźć – tłumaczy Łukasz Wojtasik z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.
Uzależnienie od krótkich filmów
Jednym z najgroźniejszych zjawisk, które dotyka najmłodszych użytkowników, jest tzw. short video addiction, czyli uzależnienie od krótkich filmów publikowanych m.in. na TikToku czy YouTube Shorts.
Jak wyjaśniają specjaliści, sposób, w jaki takie treści są konstruowane – szybkie tempo, zmienność obrazów i nagłe wyrzuty dopaminy – silnie oddziałuje na mózg dziecka, powodując uzależnienie i utratę koncentracji.
Co gorsza, w sieci nie brakuje treści przemocowych, wulgarnych czy seksualnych. Dzieci, które nie potrafią jeszcze odróżnić dobra od zła, łatwo mogą natrafić na materiały, które negatywnie wpływają na ich rozwój emocjonalny i psychiczny.
Propozycja: social media dopiero od 15. roku życia
W odpowiedzi na te zagrożenia Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę prowadzi kampanię społeczną, w której postuluje podniesienie wieku dopuszczającego do korzystania z mediów społecznościowych z 13 do 15 lat.
Według ekspertów intensywne korzystanie z social mediów zwiększa ryzyko depresji, lęku, poczucia samotności i niskiej samooceny – zwłaszcza wśród nastoletnich dziewcząt.
– Obecna granica wieku wynika z przepisów o ochronie danych osobowych, a nie z analizy wpływu mediów społecznościowych na psychikę dziecka. Z konsultacji z psychologami i terapeutami wynika, że dopiero około 15. roku życia młody człowiek jest w stanie w pełni zrozumieć zagrożenia płynące z internetu – tłumaczy Wojtasik.
Rola rodziców i dostawców usług
Fundacja apeluje nie tylko o zmiany w prawie, ale też o większą odpowiedzialność rodziców i dostawców platform internetowych. To dorośli powinni uczyć dzieci bezpiecznego korzystania z sieci, a firmy technologiczne muszą skuteczniej weryfikować wiek użytkowników i ograniczać dostęp najmłodszych do niebezpiecznych treści.
– Potrzebujemy realnych narzędzi kontroli wieku oraz zmian w konstrukcji platform społecznościowych, tak aby nie były one środowiskiem zagrażającym najmłodszym użytkownikom – podkreśla ekspert FDDS.
Domowe zasady ekranowe
Specjaliści przypominają także o tzw. Domowych Zasadach Ekranowych, czyli prostych rekomendacjach dotyczących korzystania z urządzeń cyfrowych:
-
bez ekranów do 3. roku życia,
-
bez smartfona do 12. roku życia,
-
bez mediów społecznościowych do 15. roku życia.
Tymczasem statystyki pokazują, że już 66 procent dzieci w wieku 7–9 lat ma własny smartfon. To oznacza, że większość z nich ma niemal nieograniczony dostęp do internetu i – co za tym idzie – do zagrożeń, na które nie są jeszcze gotowe.
Edukacja zamiast zakazów
Eksperci FDDS podkreślają, że celem kampanii nie jest całkowity zakaz korzystania z internetu, lecz mądre wprowadzenie dzieci w cyfrowy świat.
Rodzice powinni wspierać swoje pociechy w rozwijaniu kompetencji cyfrowych, uczyć je rozpoznawania zagrożeń i krytycznego myślenia. Dopiero wtedy media społecznościowe mogą stać się dla nich miejscem bezpiecznym i wartościowym.