Jarosław: Historia rzemiosła [fotogaleria]

Jarosław: Historia rzemiosła [fotogaleria]

Do zbiorów Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich trafiły dawne księgi cechowe, ofiarowane przez jarosławski Cech Rzemiosł Różnych. Ręcznie pisane tomy, zawierające informacje o dawnych rzemieślnikach, stanowią unikalne źródło do poznania dziejów ziemi jarosławskiej od końca XIX wieku aż do współczesności.

W dużych, oprawionych w grube oprawki brulionach, znajdziemy dane mistrzów – specjalistów różnych rzemiosł. W innych księgach zapisano wiadomości o uczniach – tak zwanych terminatorach – którzy dopiero przyuczali się do zawodu. Nie każdy adept zdobywał wyzwolenie, tzn. zyskiwał prawo do przystąpienia do egzaminu. Ci natomiast, którzy zdali test, zyskiwali status czeladników, uprawniający do swobodnego praktykowania wybranego rzemiosła. Dopiero po zdaniu egzaminu mistrzowskiego, czeladnicy mogli prowadzić własny warsztat i przygotowywać młodych adeptów zawodu.

Notatki w najstarszej z ksiąg pochodzą z 1870 roku, zaś wpisy zawarte w najmłodszym brulionie kończą się na roku 1973. W tak szerokim przedziale czasu doskonale widać zmieniające się tendencje w zakresie wyboru rzemiosł. W XIX wieku najwięcej było rzemieślników wyspecjalizowanych w branży drzewnej, szewskiej, murarskiej i masarskiej. W latach 20. ubiegłego wieku popularność zdobywały nowe zawody, jak elektromechanik, elektroinstalator czy fotograf. Osobny cech tworzyli także fryzjerzy. Wraz z pojawianiem się nowych zawodów, inne – takie jak na przykład kołodziej, bednarz, rymarz czy powroźnik – odchodziły w niepamięć. Pomimo zdecydowanej przewagi mężczyzn, członkiniami cechu bywały także kobiety – krawcowe, modniarki czy gorseciarki.

Uczniowie mistrzów z jarosławskiego cechu w większości pochodzili z naszego miasta i sąsiednich miejscowości. W dobie zaborów, w Jarosławiu trafiali się także terminatorzy z całej Galicji. W 20-leciu międzywojennym do naszego miasta przybywali uczniowie z całej Polski, nawet ówczesnych województw poznańskiego, pomorskiego i łódzkiego. Wśród nazwisk uczniów mamy też reemigrantów – osoby urodzone w Stanach Zjednoczonych, które po odzyskaniu przez Polskę niepodległości powróciły do Ojczyzny.

Nauka rzemiosła odbywała się głównie w warsztatach w Jarosławiu, ale także u mistrzów w Pruchniku, Pawłosiowie czy Pełkiniach. W księgach cechowych można nawet zauważyć pewną „specjalizację” niektórych miejscowości – na przykład w Radymnie najchętniej trudniono się powroźnictwem. Oprócz informacji o imionach, nazwiskach czy zawodach rzemieślników, w niektórych tomach są też rubryki dotyczące wyznania i przynależności narodowej, co stanowi doskonałe źródło do badań stosunków społecznych i narodowościowych na naszych terenach.

Dawne księgi cechowe stanowią niezwykłe uzupełnienie zbiorów jarosławskiego muzeum dotyczących dziejów rzemiosła. Do najcenniejszych zabytków przechowywanych w instytucji należy przywilej księżny Anny Ostrogskiej dla cechu szewców jarosławskich z 1605 roku. Na wystawie stałej muzeum już wkrótce będzie można zobaczyć między innymi bogato zdobione szczyty i chorągwie cechowe oraz tzw. skarbczyki – skrzynie do przechowywania najważniejszych dokumentów cechowych. Księgi cechowe ofiarowane przez jarosławski Cech Rzemiosł Różnych nie tylko doskonale wpisują się w tę kolekcję, ale i umożliwiają podjęcie kolejnych, bardziej wyczerpujących studiów nad historią rzemiosła jarosławskiego. Cieszymy się, że darczyńcy są świadomi wartości historycznej darów, jakie przekazują naszemu Muzeum.

Podziel się tym artykułem:
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Print this page
Print
Email this to someone
email
Zostaw komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.