Maj to jeden z miesięcy, w których kleszcze są szczególnie aktywne. Wraz z cieplejszą pogodą więcej osób wybiera spacery po lesie, prace na działce, wycieczki rowerowe, wypoczynek nad wodą czy aktywność na łąkach i polach. To także czas, kiedy warto zachować większą ostrożność. Kleszcze w maju można spotkać nie tylko w gęstym lesie, ale również przy ścieżkach, na obrzeżach pól, w parkach, ogrodach i terenach zielonych blisko domów.
Polski Związek Łowiecki zwraca uwagę, że w tym roku kleszczy może być więcej niż w poprzednich sezonach. Powodem są warunki pogodowe, w tym pokrywa śnieżna, która w wielu miejscach przez dłuższy czas chroniła glebę i ściółkę przed silnym przemarzaniem. To mogło sprzyjać przetrwaniu większej liczby kleszczy do wiosny.
Znaczenie profilaktyki potwierdzają także dane epidemiologiczne. Według wstępnych informacji Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego od 1 stycznia do 15 kwietnia 2026 roku w Polsce odnotowano 3659 przypadków boreliozy. W analogicznym okresie 2025 roku było ich 3042. W tym samym czasie zgłoszono również 23 przypadki kleszczowego zapalenia mózgu.
– Myśliwi spędzają w łowiskach często kilkaset godzin w ciągu całego roku dlatego dobrze wiedzą, że kleszcze nie są problemem wyłącznie lasu ani szczytu lata. Można je spotkać na obrzeżach pól, łąkach, przy ścieżkach, w parkach, ogrodach czy przydomowych zaroślach. Maj to dobry moment, aby przypomnieć, że odpowiedzialne korzystanie z przyrody zaczyna się także od dbałości o własne bezpieczeństwo – mówi Wacław Matysek z Biura Prasowego Polskiego Związku Łowieckiego.
To ważny komunikat również dla mieszkańców regionu, którzy coraz częściej korzystają z terenów zielonych, szlaków turystycznych, działek rekreacyjnych i przydomowych ogrodów. Ryzyko kontaktu z kleszczem dotyczy zarówno osób pracujących w terenie, jak i rodzin spacerujących z dziećmi czy właścicieli psów.
Przed wyjściem do lasu, na łąkę lub działkę warto zadbać o odpowiedni ubiór. Najlepiej wybierać odzież osłaniającą ciało: długie spodnie, bluzę z długim rękawem, pełne buty i skarpety. Pomocne mogą być także środki odstraszające kleszcze. Należy unikać przechodzenia przez wysoką trawę, gęste zarośla i miejsca, w których pajęczaki mogą łatwo przenieść się na ubranie lub skórę.
Po powrocie do domu trzeba dokładnie obejrzeć ciało. Szczególną uwagę warto zwrócić na pachwiny, zgięcia kolan i łokci, pachy, okolice uszu oraz skórę głowy. Sprawdzenia wymagają również psy, które po spacerze mogą przynieść kleszcze do domu.
Jeśli kleszcz zostanie zauważony na skórze, należy usunąć go jak najszybciej. Najlepiej zrobić to pęsetą lub specjalnym narzędziem, chwytając pajęczaka jak najbliżej skóry i wyciągając zdecydowanym ruchem. Nie należy smarować kleszcza tłuszczem, alkoholem ani innymi substancjami. Po usunięciu miejsce ukłucia trzeba zdezynfekować i obserwować.
Kontakt z lekarzem jest wskazany, jeśli pojawi się rumień, gorączka, ból głowy, bóle mięśni, objawy grypopodobne lub inne niepokojące symptomy. Kleszcze mogą przenosić m.in. boreliozę oraz kleszczowe zapalenie mózgu. W przypadku KZM nie ma leczenia przyczynowego, dlatego tak ważna jest profilaktyka, w tym szczepienie ochronne, szczególnie u osób często przebywających na terenach zielonych.
Główny Inspektorat Sanitarny wskazuje, że najwięcej zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu obserwuje się od kwietnia do listopada. Do grup szczególnie narażonych należą m.in. osoby pracujące w lesie, rolnicy, służby oraz turyści. W praktyce jednak ostrożność powinni zachować wszyscy, którzy spędzają czas na świeżym powietrzu.