Kłokoczka południowa od wieków zajmuje szczególne miejsce w tradycji mieszkańców Podkarpacia. Choć dla wielu pozostaje niepozornym krzewem, wiążą się z nią dawne wierzenia, lokalne zwyczaje, religijne obrzędy oraz opowieści przekazywane z pokolenia na pokolenie.
Jej historię będzie można poznać podczas jubileuszowego, 60. spotkania Klubu Ludzi z Pasją. Wydarzenie odbędzie się we wtorek, 21 lipca 2026 roku, o godz. 17.00 w Jasielskim Domu Kultury.
Gościem spotkania będzie Roman Jurek, bieszczadzki leśnik, który od lat zajmuje się popularyzowaniem wiedzy o kłokoczce południowej i jej znaczeniu dla przyrody oraz dziedzictwa kulturowego regionu.
Rzadki krzew o wielu nazwach
Kłokoczka południowa występuje przede wszystkim na Pogórzu i w Beskidzie Niskim. Jest rośliną rzadką i objętą ochroną.
W różnych częściach regionu znana jest również jako „różańcowe ziele”, „kłokoczka paciorkowa” lub „drzewko różańcowe”. Nazwy te nawiązują do sposobów, w jakie roślina była wykorzystywana przez mieszkańców.
Z jej nasion wykonywano różańce, a z drewna powstawały krzyże i figurki. Młode pędy wykorzystywano podczas świąt i procesji. Charakterystyczne torebki nasienne kłokoczki do dziś trafiają także do bukietów święconych podczas obchodów Matki Boskiej Zielnej.
Ślady dawnych wierzeń
Znaczenie kłokoczki południowej może sięgać czasów znacznie wcześniejszych niż chrześcijańskie tradycje regionu.
Według archeologów roślina mogła odgrywać rolę kultową już u Celtów i Prasłowian. Ślady jej obecności odnajdywane są w pobliżu dawnych grodzisk na terenie Beskidu Niskiego.
Z biegiem czasu przypisywano jej właściwości ochronne. Krzew sadzono przy domach, a wykonane z niego przedmioty miały towarzyszyć mieszkańcom podczas najważniejszych wydarzeń religijnych i rodzinnych.
W ten sposób kłokoczka stała się rośliną łączącą świat przyrody, dawnych wierzeń i chrześcijańskiej tradycji.
Roman Jurek przywraca pamięć o kłokoczce
Roman Jurek od wielu lat działa na rzecz zachowania wiedzy o kłokoczce południowej. W rodzinnych Bykowcach koło Sanoka, wspólnie ze Stowarzyszeniem Rozwoju Wsi Bykowce, przywrócił tradycję sadzenia tego krzewu w pobliżu domów.
Kontynuowana jest tam również praktyka wykonywania z jego drewna wielkanocnych krzyżyków. Działania te służą nie tylko ochronie samej rośliny, ale także przypominaniu o zwyczajach, które przez lata były ważną częścią życia mieszkańców regionu.
Roman Jurek jest również inicjatorem polsko-słowackiego projektu „Kłokoczka południowa roślinnym symbolem współpracy polskich i słowackich regionów nadgranicznych”.
W ramach przedsięwzięcia powstały materiały edukacyjne w języku polskim i słowackim, zorganizowano konferencje, a tysiące sadzonek kłokoczki trafiło do instytucji po obu stronach granicy.
Przyroda, historia i kultura regionu
Spotkanie w Jasielskim Domu Kultury będzie okazją do poznania kłokoczki południowej z kilku różnych perspektyw.
Uczestnicy dowiedzą się, gdzie występuje ten krzew, w jaki sposób był wykorzystywany przez dawnych mieszkańców oraz dlaczego do dziś zajmuje ważne miejsce w tradycji Podkarpacia.
Będzie to także możliwość rozmowy z człowiekiem, który swoją wiedzę i pasję wykorzystuje do ochrony lokalnego dziedzictwa oraz przekazywania go kolejnym pokoleniom.
Jubileuszowe spotkanie Klubu Ludzi z Pasją skierowane jest do miłośników przyrody, historii, etnografii i regionalnych zwyczajów, a także wszystkich osób zainteresowanych mniej znanymi elementami dziedzictwa Podkarpacia.
Informacje organizacyjne:
Data: 21 lipca 2026 roku
Godzina: 17.00
Miejsce: Jasielski Dom Kultury
Wydarzenie: 60. spotkanie Klubu Ludzi z Pasją
Gość: Roman Jurek