Ks. Włodzimierz Szembek przed beatyfikacją staje się bohaterem spotkań edukacyjnych organizowanych w Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu. W związku z uroczystościami zaplanowanymi na 6 czerwca w Krakowie muzeum przypomina historię salezjanina, męczennika II wojny światowej i postaci szczególnie związanej z ziemią jarosławską, Pruchnikiem oraz rodem Dzieduszyckich.
Muzeum Dzieduszyckich przypomina postać przyszłego błogosławionego
„Nigdy nie jest za późno, aby odpowiedzieć na wezwanie Pana Boga” — tym cytatem rozpoczyna się prezentacja poświęcona ks. Włodzimierzowi Szembekowi, przygotowana w Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu. W związku ze zbliżającą się beatyfikacją salezjanina i męczennika II wojny światowej muzeum organizuje cykl spotkań edukacyjnych, których celem jest przybliżenie mieszkańcom regionu jego niezwykłej historii.
Uroczystości beatyfikacyjne odbędą się 6 czerwca w Krakowie. Decyzją Ojca Świętego Leona XIV błogosławionymi zostanie ogłoszonych dziewięciu męczenników salezjańskich, którzy ponieśli śmierć w niemieckich nazistowskich obozach zagłady Auschwitz i Dachau w latach 1941–1942. Wśród nich znajduje się ks. Włodzimierz Szembek, postać szczególnie ważna dla ziemi jarosławskiej i Pruchnika.
Spotkania przygotowało Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu we współpracy z Centrum Kultury, Sportu i Turystyki w Pruchniku. W ostatnich dniach w pałacu w Zarzeczu odbyły się zajęcia dla uczniów Szkoły Podstawowej nr 1 im. ks. Bronisława Markiewicza w Pruchniku, a także spotkanie z przedstawicielami Klubu Seniora.
– Zależy nam na tym, aby muzeum było miejscem pamięci i refleksji. Beatyfikacja ks. Szembeka jest wydarzeniem wyjątkowym nie tylko dla Kościoła, ale również dla naszego regionu. To postać, która łączy historię arystokracji, duchowości i tragicznych losów wojennych – podkreśla Konrad Sawiński, dyrektor Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu.
Historia związana z Zarzeczem, Pruchnikiem i rodem Dzieduszyckich
Podczas spotkań uczestnicy poznawali nie tylko losy ks. Włodzimierza Szembeka, ale również dzieje rodu Dzieduszyckich, z którym był silnie związany. Dla wielu osób zaskoczeniem była informacja, że przyszły błogosławiony pochodził z jednego z najbardziej znanych rodów arystokratycznych — Szembeków i Dzieduszyckich.
Ród Szembeków był mocno związany z Kościołem i życiem publicznym. Wśród jego przedstawicieli znajdowali się biskupi oraz hierarchowie kościelni. Z kolei po stronie matki ks. Szembek był związany z rodem Dzieduszyckich, niezwykle ważnym dla historii Zarzecza i regionu.
Szczególne znaczenie miała postać jego dziadka. Włodzimierz Szembek był wnukiem Włodzimierza Dzieduszyckiego, I ordynata zarzecko-poturzyckiego, znanego przyrodnika, kolekcjonera i założyciela Muzeum Przyrodniczego we Lwowie. To właśnie po nim otrzymał imię oraz — jak podkreślają prowadzący zajęcia — szczególną wrażliwość na świat natury.
– Dla młodzieży bardzo ciekawe było odkrycie, że ks. Szembek był związany z rodem Dzieduszyckich i że jego historia nie jest oderwana od dziejów naszego regionu. Uczniowie z dużym zainteresowaniem słuchali opowieści o rodzinnych majątkach, ordynacji i powiązaniach Zarzecza z Pruchnikiem – mówi Piotr Prymon, adiunkt, kierownik Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu, który oprowadzał uczestników po ekspozycji.
Od ziemianina do salezjanina
Ks. Włodzimierz Szembek urodził się w 1883 roku. Dzieciństwo spędził w Krakowie wraz z rodzeństwem. Jego brat, Jan Szembek, w przyszłości został wiceministrem spraw zagranicznych II Rzeczypospolitej i jednym z ważniejszych dyplomatów przedwojennej Polski.
Po latach młody hrabia zamieszkał w swoim dworku w majątku Węgierka, prowadząc życie raczej samotne. Ważnym elementem spotkań edukacyjnych była opowieść o jego majątkowych związkach z Pruchnikiem i okolicą. Jego matka, Klementyna z Dzieduszyckich Szembek, wniosła w posagu rozległy majątek: Pruchnik koło Jarosławia, liczący ponad 7 tysięcy mórg austriackich. Klucz obejmował folwarki: Pruchnik, Węgierka, Kramarzówka, Tuligłowy, Wola Węgierska, Tyniowice i Chorzów.
Uczestnicy spotkań poznali także mniej znany fragment biografii przyszłego błogosławionego. Po ukończeniu studiów w 1907 roku odbył on praktykę rolniczą w Wielkopolsce oraz praktykę leśną w Małopolsce. Następnie powierzono mu funkcję plenipotenta i administratora dóbr rodzinnych matki.
– To bardzo ważne, aby pokazywać młodzieży, że ks. Szembek zanim został duchownym, był ziemianinem, człowiekiem wykształconym i odpowiedzialnym za duży majątek. To sprawia, że jego decyzja o wstąpieniu do zakonu nabiera jeszcze większego znaczenia – podkreśla Piotr Prymon.
Przełomowy moment w jego życiu nastąpił w 1928 roku. Włodzimierz Szembek miał wtedy 45 lat i podjął decyzję o wstąpieniu do zakonu salezjanów w Oświęcimiu. Jak sam tłumaczył, pragnął „szybciej zostać świętym” poprzez posłuszeństwo i ubóstwo. Sześć lat później, w 1934 roku, przyjął święcenia kapłańskie.
Prezentacja, archiwalne fotografie i żywa lekcja historii
Część edukacyjną spotkań stanowiła prezentacja poświęcona życiu i działalności ks. Włodzimierza Szembeka. Jej autorką była Katarzyna Szarek, adiunkt Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu.
– Chcieliśmy pokazać ks. Szembeka nie tylko jako postać historyczną, ale przede wszystkim jako człowieka wiary i odwagi, którego wybory do dziś poruszają. To przykład heroizmu, ale też świadectwo silnych więzi rodzinnych i lokalnych – zaznacza Katarzyna Szarek.
Wyjątkową wartością prezentacji była część ikonograficzna. Młodzież mogła zobaczyć fotografie dotąd nigdzie niepublikowane, pochodzące z archiwum rodu Mycielskich. Unikatowe zdjęcia pozwoliły uczestnikom spojrzeć na ks. Szembeka w sposób bardziej osobisty — nie tylko jako na bohatera historii i męczennika, ale również jako człowieka żyjącego w konkretnym świecie, wśród rodziny i miejsc, które nadal istnieją na mapie regionu.
– To ogromna wartość, gdy możemy pokazać młodzieży materiały źródłowe, zdjęcia, których nie zobaczą w internecie ani w podręcznikach. Dzięki temu historia staje się bliższa i bardziej autentyczna – dodaje Katarzyna Szarek.
Męczennik II wojny światowej
Najbardziej poruszającą częścią spotkań była opowieść o ostatnich miesiącach życia ks. Szembeka. Duchowny trafił do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, gdzie zginął w 1942 roku.
Jak podkreślali prowadzący spotkanie, ks. Szembek dobrowolnie oddał życie za współwięźnia — ks. Walentego Kozaka, który miał zostać zgładzony w odwecie za ucieczkę innego więźnia. Ten dramatyczny wybór stał się symbolem jego heroizmu, wiary i duchowej siły.
Właśnie ten wymiar jego biografii szczególnie mocno wybrzmiewa w kontekście zbliżającej się beatyfikacji. Historia ks. Włodzimierza Szembeka jest opowieścią o człowieku, który przeszedł drogę od ziemiańskiego życia i odpowiedzialności za majątek do kapłaństwa, zakonnego ubóstwa i męczeńskiej śmierci.
Współpraca instytucji i pamięć lokalna
Organizatorzy podkreślają, że działania edukacyjne są efektem współpracy instytucji kultury. Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu jest oddziałem Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich, a partnerem projektu jest Centrum Kultury, Sportu i Turystyki w Pruchniku.
– Zależy nam, aby mieszkańcy Pruchnika i okolic mogli lepiej poznać tę niezwykłą postać, która jest częścią naszej lokalnej tożsamości. Beatyfikacja to okazja do wspólnego przeżywania historii i budowania pamięci – mówi Krzysztof Łuc, dyrektor Centrum Kultury, Sportu i Turystyki w Pruchniku.
Pomysłodawczynią spotkań edukacyjnych jest Anna Stawarska, młodszy bibliotekarz, która od dawna angażuje się w działania popularyzujące historię ks. Szembeka.
– To postać, o której warto mówić głośno, szczególnie młodemu pokoleniu. Chcemy, aby mieszkańcy regionu poznali jego losy i zrozumieli, jak ważne jest pielęgnowanie pamięci o ludziach, którzy oddali życie za innych – podkreśla Anna Stawarska.
Kolejne spotkania w Muzeum Dzieduszyckich
Organizatorzy zapowiadają kontynuację spotkań edukacyjnych oraz kolejne wydarzenia związane z beatyfikacją ks. Włodzimierza Szembeka. Zajęcia w pałacu w Zarzeczu cieszą się dużym zainteresowaniem i są ważnym elementem popularyzowania historii regionu oraz dziedzictwa rodu Dzieduszyckich.
Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu zaprasza kolejne grupy szkolne, seniorów oraz wszystkich zainteresowanych do udziału w spotkaniach poświęconych przyszłemu błogosławionemu.
Beatyfikacja ks. Szembeka jest wydarzeniem religijnym, ale także ważnym momentem dla lokalnej pamięci. Przypomina, że wielka historia nie zawsze dzieje się daleko. Często jest związana z konkretnymi miejscowościami, rodzinami i ludźmi, których ślady nadal można odnaleźć w pałacach, archiwach, wspomnieniach i opowieściach przekazywanych kolejnym pokoleniom.
