Literaccy patroni 2025 roku byli głównym tematem konferencji, która odbyła się 16 września 2025 r. w Miejskiej i Powiatowej Bibliotece Publicznej w Dębicy. Wydarzenie zgromadziło licznych uczniów szkół ponadpodstawowych, nauczycieli oraz wszystkich pasjonatów literatury, którzy chcieli lepiej poznać twórczość Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Stefana Żeromskiego i Władysława Stanisława Reymonta – pisarzy ogłoszonych przez Sejm i Senat RP patronami bieżącego roku.
Spotkanie odbyło się w czytelni Biblioteki Głównej i miało formę serii prelekcji prowadzonych przez doświadczonych doradców metodycznych Podkarpackiego Centrum Edukacji Nauczycieli. Każdy z wykładów przybliżył publiczności nie tylko sylwetki literackich patronów, ale również aktualne znaczenie ich twórczości.
Pierwsze wystąpienie poprowadziła Marta Bonarek-Socha, która w swoim referacie „Wieś nie tylko spokojna i nie tylko wesoła w epopei Władysława Reymonta pt. «Chłopi»” zmierzyła się z mitem arkadyjskiej wsi, znanym z literatury romantycznej. Podkreśliła, że Reymont ukazał nie sielankę, lecz pełen sprzeczności obraz codzienności chłopów, z ich pracą, namiętnościami i konfliktami. Zwróciła także uwagę na wyjątkowe bogactwo językowe dzieła oraz uniwersalne przesłania, które sprawiają, że „Chłopi” pozostają aktualni mimo upływu lat.
Drugą prelekcję wygłosiła Małgorzata Byszuk, analizując twórczość Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej w wykładzie „Miniatury poetyckie Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej w kontekstach intersemiotycznych”. Pokazała poetkę jako autorkę nowoczesną i wrażliwą, która potrafiła łączyć poezję z innymi dziedzinami sztuki – od malarstwa po muzykę. Zwróciła też uwagę, że jej krótkie, liryczne utwory do dziś zachwycają świeżością i zdolnością uchwycenia najdrobniejszych emocji.
Na zakończenie konferencji dr Małgorzata Wilgucka omówiła dzieło Stefana Żeromskiego w wykładzie zatytułowanym „Co przewidział Stefan Żeromski w «Przedwiośniu»?”. Prelegentka wskazała, że wizja „szklanych domów” była nie tylko metaforą marzeń o nowoczesnej Polsce, lecz także symbolicznym ostrzeżeniem przed rozczarowaniami i trudami odbudowy niepodległego państwa. Zaznaczyła, że wiele refleksji Żeromskiego, zwłaszcza dotyczących przemian społecznych i technologicznych, brzmi niezwykle aktualnie także w XXI wieku.
Konferencja stała się nie tylko lekcją literatury, ale również przestrzenią do rozmowy o wartościach, historii i tożsamości narodowej. Uczniowie z dębickich szkół aktywnie uczestniczyli w dyskusjach, co potwierdziło, że klasyczne dzieła polskiej literatury nadal inspirują młode pokolenie.
W wydarzeniu wzięli udział uczniowie i nauczyciele m.in. z Zespołu Szkół nr 2 im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Dębicy, I Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Władysława Jagiełły, Zespołu Szkół Zawodowych nr 1 im. Jana Pawła II w Dębicy oraz Zespołu Szkół Zawodowych w Pustkowie-Osiedlu.
Organizatorzy – Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna w Dębicy oraz Podkarpacki Zespół Placówek Wojewódzkich w Rzeszowie – podkreślili, że wydarzenie było możliwe dzięki zaangażowaniu wykładowczyń oraz otwartości młodzieży, która swoją obecnością i aktywnością nadała konferencji wyjątkowego charakteru.
