Od 1 października 2025 roku w Polsce zacznie obowiązywać system kaucyjny, który obejmie wybrane butelki i puszki. Zmiana ta dotyczy wszystkich konsumentów oraz sklepów sprzedających napoje w objętych systemem opakowaniach. Choć sama koncepcja jest dobrze oceniana przez społeczeństwo, badania pokazują, że wielu Polaków wciąż nie do końca wie, jak będzie wyglądało jej funkcjonowanie w praktyce.
Jakie opakowania obejmie system?
Zgodnie z rozporządzeniem, kaucją objęte zostaną:
-
plastikowe butelki jednorazowe do 3 litrów,
-
szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra,
-
metalowe puszki do 1 litra.
Kaucja wyniesie 50 groszy w przypadku butelek PET i puszek oraz 1 zł dla butelek szklanych. Najważniejsze – paragon nie będzie potrzebny, by odzyskać pieniądze.
Gdzie zwrócimy opakowania?
Obowiązek przyjmowania butelek i puszek będzie dotyczył wszystkich sklepów o powierzchni powyżej 200 mkw., które oferują napoje w takich opakowaniach. W mniejszych punktach handlowych udział w systemie będzie dobrowolny.
Pozytywne nastawienie Polaków, ale brak wiedzy
Z badań Krajowej Izby Gospodarczej „Przemysł Rozlewniczy” wynika, że tylko 35% Polaków zna zasady działania systemu kaucyjnego. Prawie połowa słyszała o jego wprowadzeniu, ale nie wie, na czym dokładnie będzie polegał, a aż co piąty ankietowany nigdy o nim nie słyszał. Mimo to ponad dwie trzecie badanych uważa, że system ułatwi recykling, a 73% deklaruje, że nie będzie stanowił dla nich problemu, bo i tak segregują odpady.
Doświadczenia z innych krajów
Podobne rozwiązania działają już w wielu państwach Europy. W Niemczech system funkcjonuje od 2003 roku i osiąga wskaźnik zwrotu na poziomie 96%. W Norwegii zwracanych jest około 93% opakowań. Badania pokazują też, że większość konsumentów wydaje odzyskane pieniądze w tym samym sklepie, w którym je otrzymała.
Co się zmieni dla producentów?
Firmy z branży napojowej od miesięcy przygotowują się do nowych zasad. Najważniejsze to wymiana etykiet na takie, które będą oznaczone symbolem systemu kaucyjnego. Do końca 2025 roku w sprzedaży mogą jeszcze znajdować się produkty w starych opakowaniach, ale od 2026 roku na półkach powinny dominować już wyłącznie butelki i puszki oznakowane.
Możliwe trudności na starcie
Eksperci przewidują, że początkowo mogą pojawić się drobne problemy organizacyjne. Podobnie było w krajach takich jak Łotwa, Rumunia czy Słowacja. W pierwszych miesiącach konsumenci musieli przyzwyczaić się do nowych zasad, co skutkowało krótkotrwałymi spadkami sprzedaży wybranych kategorii napojów – od kilku do nawet 10%.
Dlaczego system kaucyjny jest potrzebny?
Nowe przepisy mają przede wszystkim ograniczyć ilość odpadów i zwiększyć poziom recyklingu. Dzięki nim mniej butelek i puszek trafi na wysypiska, a więcej zostanie ponownie wykorzystanych. To krok w stronę bardziej odpowiedzialnego gospodarowania surowcami i ochrony środowiska.