Techniki satelitarne dla bezpieczeństwa ludności przestają być w Polsce ciekawostką z prezentacji i raportów, a zaczynają działać w praktyce. Civil Security Hub Poland (CS Hub PL) wszedł właśnie w etap operacyjny – jako miejsce, które ma łączyć administrację, służby ratownicze i dostawców technologii, żeby szybciej reagować na realne zagrożenia: powodzie, pożary, skażenia, kryzysy środowiskowe.
To pierwszy w Europie hub tego typu włączony w nową inicjatywę Europejskiej Agencji Kosmicznej ESA – Space Resilience Nodes. W skrócie: chodzi o budowanie odporności poprzez mądre wykorzystanie danych kosmicznych, szczególnie wtedy, gdy sytuacja zmienia się z godziny na godzinę, a decyzje trzeba podejmować na podstawie twardych informacji, nie domysłów.
Po co powstał hub i co ma zmienić w zarządzaniu kryzysowym
Skala ryzyk rośnie i widać to w liczbach. Dane Światowej Organizacji Meteorologicznej pokazują, że w latach 1970–2019 liczba katastrof naturalnych wzrosła pięciokrotnie. Z drugiej strony – tam, gdzie wdrażano nowoczesne systemy wczesnego ostrzegania i sprawniejsze mechanizmy zarządzania kryzysowego, liczbę ofiar udało się ograniczyć niemal trzykrotnie. To ważne tło dla całej inicjatywy: mniej improwizacji, więcej przewidywania, szybszy przepływ informacji.
Jak tłumaczy dr Jakub Ryzenko, szef Centrum Informacji Kryzysowej Centrum Badań Kosmicznych PAN, potencjał technik satelitarnych w bezpieczeństwie cywilnym jest dziś duży, ale ich codzienne zastosowanie nadal bywa ograniczone. CS Hub PL ma wypełnić tę lukę: przełożyć potrzeby służb i administracji na język technologii – i odwrotnie, zamienić możliwości sektora kosmicznego na rozwiązania, które da się wdrożyć w działaniu, w terenie, w sztabie.
Co dokładnie oferuje Civil Security Hub Poland
W praktyce hub ma dostarczać służbom i instytucjom odpowiedzialnym za zarządzanie kryzysowe gotowe materiały operacyjne:
- mapy, dane i analizy oparte na zobrazowaniach satelitarnych, zdjęciach dronowych oraz przestrzennych bazach danych,
- raporty i opracowania wspierające ocenę ryzyka i podejmowanie decyzji,
- szkolenia oraz realistyczne testy (triale), które pozwalają ćwiczyć użycie danych w warunkach zbliżonych do prawdziwego zdarzenia,
- „szybką ścieżkę” pilotaży dla firm technologicznych – tak, by nowe narzędzia były testowane razem z użytkownikami końcowymi i faktycznie odpowiadały na potrzeby służb.
To podejście jest proste: zamiast tworzyć produkty „na półkę”, buduje się je w dialogu z tymi, którzy później mają na nich polegać.
Start operacyjny ogłoszony w Warszawie – kto stoi za projektem
Zakończenie fazy przygotowawczej i rozpoczęcie operacyjnej działalności Civil Security Hub Poland ogłoszono 5 marca 2026 roku w Warszawie, podczas konferencji prasowej. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele instytucji współtworzących hub: Centrum Informacji Kryzysowej CBK PAN, Politechniki Warszawskiej, CloudFerro oraz Europejskiej Fundacji Kosmicznej.
Podczas konferencji mocno wybrzmiał jeden wątek: świadomość sytuacyjna oparta na sprawdzonych danych potrafi zmienić przebieg akcji ratowniczej. Swoim doświadczeniem dzielili się m.in. przedstawiciele Państwowej Straży Pożarnej zaangażowani w koordynację działań podczas powodzi w 2024 roku, a także Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, pracującego w ramach resortowego zespołu ds. katastrofy ekologicznej na Odrze. Z kolei sektor technologiczny – w tym reprezentant ICEYE – pokazywał, jak informacje zwrotne od użytkowników przekładają się na ulepszanie usług i lepsze dopasowanie narzędzi do realiów pracy służb.
Podział ról: nauka, chmura i wdrożenia „na gotowo”
Partnerstwo budujące CS Hub PL jest celowo różnorodne – ma łączyć kompetencje, a nie je dublować.
- CloudFerro odpowiada za infrastrukturę chmurową, która umożliwia bezpieczne przetwarzanie oraz integrację danych z różnych źródeł (m.in. satelitarnych i dronowych).
- Politechnika Warszawska rozwija usługę monitorowania rzek pod kątem zagrożeń zakwitami glonów, automatyzując przetwarzanie zobrazowań i łącząc dane satelitarne z pomiarami terenowymi w jednym środowisku analitycznym.
- Centrum Informacji Kryzysowej CBK PAN koordynuje działania, weryfikuje jakość produktów oraz współpracuje z Europejską Fundacją Kosmiczną w zakresie upowszechniania wiedzy o wykorzystaniu technik satelitarnych w bezpieczeństwie cywilnym.
To układ, w którym nauka i technologia spotykają się z potrzebą „tu i teraz” – bo w kryzysie liczą się procedury, ale liczy się też czas.
Przykłady z ostatnich lat: Odra, Biebrza i powódź 2024
Warto podkreślić, że hub nie startuje od zera – część rozwiązań i współprac była już wcześniej sprawdzana w działaniach ratowniczych. Produkty dostarczane przez partnerów wspierały zarządzanie kryzysowe m.in. podczas pożaru w Biebrzańskim Parku Narodowym oraz po katastrofie ekologicznej na Odrze.
Szczególnie mocno opisano doświadczenia z powodzi w 2024 roku, kiedy Centrum Informacji Kryzysowej CBK PAN, we współpracy z ICEYE, uruchomiło monitoring oparty na danych satelitarnych. W trybie pilnym dostarczano materiały bezpośrednio do wojewodów, straży pożarnej oraz służb hydrologicznych. Ponad sto map obejmowało m.in. Głuchołazy, Stronie Śląskie, Kłodzko i Lewin Brzeski – pokazywały zasięg powodzi, głębokość wody i budynki dotknięte kataklizmem. Dane pochodziły z konstelacji około 30 satelitów radarowych SAR, co pozwalało pracować także wtedy, gdy warunki pogodowe ograniczały widoczność.
Dlaczego te dane są tak ważne dla służb i samorządów
Dla sztabów kryzysowych kluczowe nie są „ładne mapy”, tylko konkret: gdzie woda weszła, gdzie może wejść, co jest zagrożone, co wymaga ewakuacji, gdzie kierować zasoby. Mapa maksymalnego zasięgu wody, analiza zmian koryta rzeki, szybkie porównania w czasie – to elementy, które budują pełniejszy obraz sytuacji.
Im lepszy i bardziej aktualny obraz zjawiska, tym większa szansa na celniejsze prognozy, sprawniejsze decyzje i ograniczenie strat. I właśnie o to w tym projekcie chodzi: żeby dane satelitarne nie były dodatkiem „na wszelki wypadek”, tylko stały się jednym z narzędzi codziennej pracy w obszarze ochrony ludności – w każdym regionie kraju.