Wakacje to czas odpoczynku, wyjazdów i rodzinnych planów, ale także moment, w którym warto zadbać o zdrowie i bezpieczeństwo. Podkarpacki Oddział Wojewódzki NFZ przygotował poradnik dla pacjentów, przypominając, o czym należy pamiętać przed rozpoczęciem letniego wypoczynku.
– Wakacje zbliżają się dużymi krokami. Niektórzy spędzą je w domu lub w niedalekiej od niego odległości, dla innych oznaczają wyjazdy i dalekie podróże. Bez względu na to, gdzie poprowadzą nas wakacyjne plany i bez względu na to, czy będziemy je spędzać blisko domu, czy wybierzemy się w dalszą podróż, nie zapomnijmy o kilku sprawach, aby odpoczynek stał się przyjemnością, a nie problemem – mówi Rafał Śliż, rzecznik prasowy Podkarpackiego NFZ.
Ochrona przed słońcem i upałem
Jednym z podstawowych elementów bezpiecznego wypoczynku jest ochrona przed skutkami upałów i promieniowania UV. Podczas pobytu w miejscach nasłonecznionych należy pamiętać o odpowiednim nawodnieniu, nakryciu głowy oraz ochronie skóry.
Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów w Polsce co roku odnotowuje się około 50 tysięcy nowych zachorowań na nowotwory skóry, w tym około 3 tysiące zachorowań na czerniaki. Czerniak stanowi około 6 procent wszystkich nowotworów skóry, ale odpowiada za 80 procent zgonów z tego powodu. Liczba zachorowań na czerniaka w Polsce podwaja się co 10 lat.
NFZ przypomina, że oparzenia słoneczne nie są wyłącznie chwilowym dyskomfortem. To poważny sygnał od skóry, który może mieć długofalowe konsekwencje zdrowotne. Latem rośnie również ryzyko udarów cieplnych, które choć nie występują bardzo często, mogą mieć poważne skutki dla zdrowia.
Sprawdź, gdzie szukać pomocy
Przed wyjazdem warto sprawdzić, gdzie znajduje się najbliższy szpital, punkt nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej oraz jak szybko można uzyskać pomoc w nagłej sytuacji.
W przypadku zagrożenia życia należy dzwonić pod numer alarmowy 112. Podczas rozmowy z dyspozytorem trzeba zwięźle przekazać najważniejsze informacje: co się stało, gdzie doszło do zdarzenia oraz kto zgłasza wezwanie pomocy. Warto pamiętać, że to dyspozytor pierwszy kończy rozmowę.
NFZ przypomina również o znaczeniu pierwszej pomocy. U osoby, u której ustało krążenie i oddech, liczy się każda minuta. Już po kilku minutach bez pomocy mogą dojść do nieodwracalnych zmian w mózgu, dlatego szybka reakcja świadków zdarzenia może uratować życie.
Leki i dokumentacja medyczna
Osoby chorujące przewlekle powinny przed wyjazdem zabrać odpowiedni zapas leków, listę przyjmowanych preparatów oraz wyniki ostatnich badań. W przypadku chorób nietypowych warto mieć przy sobie najważniejsze fragmenty dokumentacji medycznej.
Może to ułatwić lekarzowi szybką ocenę sytuacji i podjęcie odpowiednich decyzji. Warto również rozważyć instalację aplikacji mojeIKP, dzięki której lekarz może uzyskać dostęp do historii leczenia pacjenta.
Pomoc medyczna podczas wakacji w Polsce
Jeśli podczas wakacji w Polsce konieczna będzie pomoc lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, a pacjent znajduje się daleko od swojej poradni, może skorzystać z pomocy innej placówki POZ.
Poza standardowymi godzinami pracy przychodni, czyli od poniedziałku do piątku w godz. 18.00–8.00 oraz całodobowo w soboty, niedziele i dni ustawowo wolne od pracy, pomocy udzielają placówki nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.
W nagłych i poważnych przypadkach, które mogą zagrażać życiu lub zdrowiu, należy udać się na izbę przyjęć albo Szpitalny Oddział Ratunkowy. W tych miejscach nie obowiązuje rejonizacja.
Aby potwierdzić prawo do bezpłatnych świadczeń, warto mieć przy sobie dowód tożsamości z numerem PESEL. Adresy placówek dostępne są na stronach internetowych oddziałów wojewódzkich NFZ oraz pod numerem Telefonicznej Informacji Pacjenta: 800 190 590. Infolinia działa bezpłatnie i całodobowo.
EKUZ na wyjazd zagraniczny
Osoby planujące wyjazd do krajów Unii Europejskiej lub EFTA powinny zabrać Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego, czyli EKUZ. Karta potwierdza prawo do świadczeń zdrowotnych podczas pobytu za granicą.
EKUZ jest wydawana bezpłatnie w oddziałach wojewódzkich NFZ, delegaturach i punktach terenowych. Na terenie województwa podkarpackiego można ją otrzymać m.in. w Rzeszowie, Dębicy, Jarosławiu, Krośnie, Mielcu, Przemyślu, Sanoku i Stalowej Woli.
NFZ zachęca, aby nie zostawiać wyrobienia karty na ostatni moment. Warto również wcześniej sprawdzić zasady korzystania z opieki zdrowotnej w kraju, do którego się wybieramy, ponieważ niektóre świadczenia mogą być płatne lub objęte współpłaceniem.
Bezpiecznie nad wodą, w górach i na trasie
Wybierając się nad wodę lub w góry, warto zapisać numery alarmowe do odpowiednich służb. Numer Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego to 601 100 100, a Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego – 601 100 300. Przed wyjazdem należy także sprawdzić prognozę pogody.
GOPR poleca również bezpłatną aplikację „Ratunek”, która może pomóc w szybkim wezwaniu pomocy i przekazaniu lokalizacji.
W przypadku podróży samochodem lub pieszej wędrówki warto zabrać apteczkę pierwszej pomocy z podstawowym wyposażeniem. Na autostradach w sytuacjach pilnych można korzystać z telefonów SOS rozmieszczonych wzdłuż trasy.
Wyjazdy do krajów tropikalnych
Osoby planujące podróż do krajów tropikalnych powinny wcześniej sprawdzić zalecenia dotyczące szczepień. Oprócz szczepień obowiązkowych warto rozważyć szczepienia zalecane przez Główny Inspektorat Sanitarny.
W zależności od kierunku podróży i jej charakteru mogą to być szczepienia m.in. przeciw durowi brzusznemu, zakażeniom meningokokowym, cholerze, wściekliźnie czy kleszczowemu zapaleniu mózgu. Nadal możliwe są również szczepienia przeciw COVID-19.
Więcej informacji o szczepieniach dla podróżnych i medycynie tropikalnej można znaleźć na stronie Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Rzeszowie.
Wakacje z dziećmi
Podczas wypoczynku z dziećmi należy zwracać szczególną uwagę na bezpieczeństwo nad wodą, na drogach oraz podczas aktywności rekreacyjnych. Według corocznych danych Policji najczęstsze zagrożenia dotyczą wypadków komunikacyjnych, w tym z udziałem hulajnóg, wypadków nad wodą, utonięć oraz zatruć pokarmowych.
NFZ przypomina, że warto rozważyć założenie dziecku opaski z numerem telefonu do rodzica lub opiekuna. Może to pomóc w sytuacji, gdy dziecko zgubi się w tłumie.
Zdrowe wakacje to nie tylko odpoczynek, ale również dobre przygotowanie. Sprawdzenie najbliższej pomocy medycznej, zabranie leków, karty EKUZ, apteczki i ochrona przed słońcem mogą sprawić, że urlop będzie bezpieczniejszy i spokojniejszy.